چرا نسخه جدید DeepSeek نتوانست توجه‌ها را جلب کند

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین و براساس گزارش هوشیو، هنگامی که DeepSeek از دو مدلی رونمایی کرد که عملکردشان تقریباً هم‌تراز با بهترین مدل‌های غربی بود، اما با کسری از هزینه‌های آن‌ها ساخته شده بودند، موجی از وحشت به‌سرعت به راه افتاد. قیمت سهام انویدیا و سایر ارائه‌دهندگان زیرساخت‌های هوش مصنوعی برای مدت کوتاهی سقوط کرد، زیرا سرمایه‌گذاران نگران بودند که در مواجهه با چنین جهشی در بهره‌وریِ ساخت مدل، تقاضا برای محصولات آن‌ها کاهش یابد که البته مشخص شد این نگرانی بی‌مورد بوده است. بااین‌وجود، انتشار DeepSeek V4، مدل جدید این آزمایشگاه در ۲۴ آوریل، با بی‌تفاوتی روبه‌رو شده است.

دلیل این امر چیست؟

جدیدترین نسخه DeepSeek به بسیاری از موفقیت‌های نسخه پیشین خود دست یافته است. بر اساس آزمایش‌های انجام‌شده توسط این شرکت، عملکرد قدرتمندترین سیستم آن یعنی نسخه Pro، تنها با اختلاف ناچیزی پایین‌تر از مدل‌هایی است که رقبای پیشتاز آمریکایی در ۳ تا ۴ ماه گذشته عرضه کرده‌اند. DeepSeek V4 برای مشتریان نیز ارزان‌قیمت است. یک پیشنهاد معارفه‌ای، قیمت آن را برای برخی کاربردها به یک‌هزارم قیمت بهترین مدل‌های آمریکایی رسانده است. حتی پس از انقضای این تعرفه در ۷ می، هزینه DeepSeek V4 بین یک‌دهم تا یک‌چهارمِ معادل‌های آمریکایی آن خواهد بود.

اما به نظر می‌رسد که برخلاف موفقیت‌های چشمگیر و پرسروصدای نسخه‌های پیشین DeepSeek، ساخت نسخه ۴ چندان هم ارزان تمام نشده است. در سال ۲۰۲۵، این آزمایشگاه با اشتیاق خاطرنشان کرد که هزینه آموزشِ هوش مصنوعی آن حدود ۶ میلیون دلار بوده است که بسیار پایین‌تر از نرخ رایج در غرب محسوب می‌شد. بااین‌حال، مستندات و وایت‌پیپر (White Paper) فنی آزمایشگاه در مورد نسخه ۴، از ارائه هرگونه تخمینی در این معیار صرف‌نظر کرده است. این واقعیت که ۱۶ ماه بین عرضه نسخه ۴ و نسخه پیشین آن فاصله افتاده است نیز نشان می‌دهد که حجم عظیمی از توان پردازشی برای آموزش آن صرف شده است.

DeepSeek V4 درست در زمانی منتشر شد که صحنه هوش مصنوعی چین بیشتر از هر زمان دیگری شلوغ و رقابتی شده است. DeepSeek در رقابتی شانه‌به‌شانه هم با سایر آزمایشگاه‌های مستقل مانند Moonshot و Z.ai و هم با غول‌های اینترنتی این کشور مواجه است. خانواده مدل‌های Qwen که توسط Alibaba، غول تجارت الکترونیک چین تولید شده‌اند در بیشترِ طول سال گذشته بااقتدار در صدر جدول رده‌بندی مدل‌های چینی قرار داشته‌اند. ByteDance، خالق TikTok و Doubao، محبوب‌ترین چت‌بات در چین است. این مدل که در خارج از چین با نام Dola شناخته می‌شود، در مکزیک، فیلیپین و بریتانیا از محبوبیت بسیار بالایی برخوردار است، به‌طوری که در اپل‌استور جایگاهی بالاتر از Gemini را به خود اختصاص داده است.

در چین، بخش عمده‌ای از توجهات به سمت اپلیکیشن‌هایی معطوف شده است که بر بستر هوش مصنوعی ساخته می‌شوند. برای مثال، Alibaba از مدل Qwen در بخش‌های دیگری از کسب‌وکارش بهره می‌گیرد و یک «نیروی کار دیجیتال» را به بازرگانانی که از پلتفرم تجارت الکترونیک آن استفاده می‌کنند، ارائه می‌دهد. غول‌های اینترنتی این کشور اکنون در حال رقابت برای ساخت سوپراپلیکیشن‌های مبتنی بر هوش مصنوعی هستند که می‌توانند طیف گسترده‌ای از تراکنش‌های دیجیتال را تسهیل کنند. صرفِ داشتن مدل‌های هوشمند، دیگر به‌عنوان تنها راهِ درآمدزایی از این فناوری تلقی نمی‌شود.

هم‌زمان، DeepSeek مجبور به دست‌وپنجه گرم‌کردن با مداخله دولتی بوده است. دولت چین در حال ترویج و حمایت از تراشه‌های ساخت Huawei است. بر اساس گزارش‌ها، DeepSeek تلاش کرد مدل جدید خود را روی این تراشه‌ها آموزش دهد، اما در نهایت به‌ناچار دوباره به استفاده از تراشه‌های انویدیا روی آورد که این امر موجب افزایش هزینه و زمان شد. بعید به نظر می‌رسد که دولت چین به این زودی‌ها شرکت‌های چینی هوش مصنوعی را به حال خودشان رها کند. در تاریخ ۲۷ آوریل، دولت اعلام کرد که مانع از تصاحب Manus، یکی دیگر از شرکت‌های استارتاپی محبوب هوش مصنوعی چینی توسط متا خواهد شد و هم‌بنیان‌گذاران این استارتاپ نیز از ماه مارس ممنوع‌الخروج شده‌اند.

اینکه جدیدترین نسخه DeepSeek نتوانسته خیره‌کننده ظاهر شود، جای تأسف ندارد. Anthropic اخیراً تشخیص داده است که مدل جدیدش به نام Mythos به دلیل قابلیت‌های رخنه‌کردن کردن، برای انتشار عمومی بیش از حد قدرتمند و خطرناک است. در مقابل، اسناد همراه DeepSeek V4 به‌هیچ‌وجه اشاره‌ای به پروتکل‌های ایمنی و حفاظتی نمی‌کنند. اگر آزمایشگاه‌های چینی به همتایان آمریکایی خود برسند، ممکن است چنین خویشتن‌داری و احتیاطی از خود نشان ندهند.

گزارش حاضر در نسخه May 2nd 2026 نشریه The Economist منتشر شده است.

۲۲۷۲۲۷