گام بلند مارک زاکربرگ به‌سوی «اَبَرهوش مصنوعی»

به گزارش خبرآنلاین، طبق مقاله سیاست‌گذاری متا که در ۳۰ ژوئیه ۲۰۲۵ منتشر شد، سیستم‌های کنونی این شرکت توانسته‌اند بدون دخالت مستقیم مهندسان، عملکرد خود را بهبود دهند. زاکربرگ این پیشرفت را «آغاز راه به‌سوی ابرهوش مصنوعی» توصیف کرده است. ابرهوش مصنوعی به مفهومی اشاره دارد که از انسان در تمامی حوزه‌های شناختی فراتر می‌رود. هرچند سرعت این خودبهبودی فعلاً اندک است، اما همین روند از دید کارشناسان می‌تواند آغازگر مرحله‌ای باشد که در آن کنترل و هم‌راستایی این سیستم‌ها با اهداف انسانی به یک چالش بزرگ بدل می‌شود.

متا که پیش‌تر مدل‌هایی چون Llama 2 را به‌صورت متن‌باز عرضه کرده بود، اکنون اعلام کرده در مسیر ابرهوش، فقط بخشی از مدل‌ها را عمومی می‌کند و قدرتمندترین نسخه‌ها را به دلیل ملاحظات ایمنی و امنیتی نزد خود نگه می‌دارد. این تغییر، به گفته زاکربرگ، برای جلوگیری از سوءاستفاده یا پیامدهای غیرقابل‌پیش‌بینی فناوری است. چنین تصمیمی نشانه فاصله گرفتن متا از سیاست «انتشار آزاد» است که زمانی این شرکت را از رقبایی چون OpenAI و گوگل متمایز می‌کرد.

پروژه «هیولا» و ابرهوش مصنوعی

در ژوئن ۲۰۲۵، متا واحد جدیدی به نام Meta Superintelligence Labs راه‌اندازی کرد تا توسعه نسل بعدی مدل‌ها را متمرکز کند. یکی از پروژه‌های کلیدی این واحد، مدلی با اسم رمز «Behemoth» است که انتشارش بارها به دلیل نگرانی‌ها درباره توانایی‌های آن به تعویق افتاده و به نظر می‌رسد که زودتر از پاییز ۲۰۲۵ عرضه نخواهد شد. این تعلل، از یک‌سو نشان‌دهنده احتیاط متا و از سوی دیگر گواه پیچیدگی‌های فنی و اخلاقی کار با مدل‌های فوق‌پیشرفته است.

در کنار این اقدامات، زاکربرگ از رؤیای «ابرهوش شخصی برای همه» سخن گفته است. سامانه‌ای که از طریق ابزارهایی مانند عینک‌های واقعیت افزوده، کاربر را در طول روز همراهی کرده، محیط پیرامون را ببیند و بشنود و در تصمیم‌گیری‌ها کمک کند. او این چشم‌انداز را گامی برای توانمندسازی افراد در خلاقیت، ارتباط و رشد شخصی معرفی می‌کند. اما منتقدان، از جمله نویسنده وب‌سایت Vox، این ایده را کم‌عمق و حتی «ناامیدکننده» دانسته‌اند. آنها می‌پرسند چگونه می‌توان چنین محصولی را «ابرهوش» نامید درحالی‌که تعریف متداول این محصول صرفاً یک دستیار مجازی روی عینک خواهد بود.

جنگ استعدادها و سرمایه‌گذاری‌های سنگین

برای تحقق این اهداف، متا وارد رقابت تهاجمی جذب استعدادهای برتر شده است. این شرکت چهره‌هایی مانند نَت فریدمن، الکساندر وانگ، و دیگر پژوهشگران برجسته را با پیشنهادهای مالی چشمگیر به خدمت گرفته است. گزارش‌هایی از پیشنهادهای صدها میلیون دلاری و حتی میلیاردی به برخی متخصصان منتشر شده است. این رویکرد، گرچه سرمایه انسانی متا را تقویت کرده، با انتقاد برخی رهبران حوزه هوش مصنوعی مانند دمِیس هاسابیس (مدیرعامل DeepMind) مواجه شده که می‌گویند انگیزه واقعی پژوهشگران باید چشم‌انداز علمی و اخلاقی باشد، نه صرفاً پاداش مالی.

در این میان سرمایه‌گذاران واکنش مثبتی به این تحولات نشان داده‌اند و گزارش‌های مالی سه‌ماهه دوم ۲۰۲۵ متا فراتر از پیش‌بینی‌ها بوده است. بااین‌حال، جامعه علمی نسبت به تعریف مبهم «ابرهوش» و پیامدهای احتمالی خودبهبودی مدل‌ها هشدار می‌دهد. برخی کارشناسان معتقدند اگر مدیریت و چارچوب‌گذاری مناسبی وجود نداشته باشد، رقابت برای دستیابی به ابرهوش می‌تواند به ریسک‌های امنیتی و اخلاقی جدی منجر شود.

۵۸۵۸